اولین کنفرانس ملی
سیستمهای مدیریت منابع انسانی (HRMS) و قابلیتهای سازمانی (OC)
IRAN HRMS CONF 1405
First Iranian Conference on Human Resource Management Systems (HRMS) & Organizational Capabilities (OC)
رویکرد ویژه:
استاندارد بینالمللی ISO 30201:2026
رویکرد نظری کنفرانس:
نگرش سیستمی، معماری و مهندسی سیستم به مدیریت منابع انسانی
( Systems-Oriented HRM, Architecture & Systems Engineering )
* مبانی :
منابع انسانی در سازمانهای معاصر دیگر صرفاً مجموعهای از فعالیتهای اداری، وظایف واحد منابع انسانی یا مجموعهای از رویههای منفرد مانند استخدام، آموزش، ارزیابی عملکرد و جبران خدمات نیست . پیچیدگی فزاینده محیطهای سازمانی، شرایط کسب و کاری عدم قطعیت و پرابهام VUCA و BANI ، تحول فناوری، تغییر ماهیت کار، افزایش اهمیت سرمایه انسانی و دانش، ظهور هوش مصنوعی، ضرورت تصمیمگیری مبتنی بر داده و شواهد، افزایش ریسکهای انسانی و سازمانی و ضرورت توسعه قابلیتهای پایدار سازمانها، نیاز به بازاندیشی در مفهوم و معماری مدیریت منابع انسانی را افزایش داده است.
در این رویکرد، پرسش اساسی دیگر فقط این نیست که " واحد منابع انسانی چه فعالیتهایی انجام میدهد؟ " ، بلکه این است که سیستم مدیریت منابع انسانی چگونه طراحی، معماری، یکپارچه، اجرا، ارزیابی و بهبود مییابد و چگونه از طریق تعامل با سایر اجزای سازمان به ایجاد قابلیت و ارزش سازمانی منجر میشود؟
استاندارد بینالمللی ISO 30201:2026 — Human resources management systems — Requirements که در تیر ماه امسال ( ژوئن 2026 ) منتشر شده است، نقطه عطف مهمی در این تحول مفهومی محسوب میشود.
این استاندارد برای نخستین بار در قالب یک استاندارد الزاماتمحور سیستم مدیریت، چارچوبی منسجم برای HRMS ارائه میکند و هدف آن ایجاد ارزش برای بهره وران ، بهکارگیری اثربخش و بهبود مستمر سیستم مدیریت منابع انسانی، یکپارچهسازی HRMS با نظام مدیریت کلی سازمان، مدیریت ریسک ها و فرصت ها و کمک به دستیابی به اهداف سازمانی و توسعه سرمایه انسانی است.
ISO 30201:2026
همچنین تصریح میکند که اصطلاح Human Resources Management System (HRMS) به یک سیستم کامپیوتری یا نرمافزار اشاره نمیکند؛ بلکه HRMS یک سیستم مدیریت (management system ) است. بنابراین، مفهوم HRMS در این کنفرانس به معنی "سیستم مدیریتی سازمان " ( و نه صرفاً سیستم فناوری اطلاعاتی یا نرمافزار HRM ) می باشد .
از این دیدگاه ، مدیریت منابع انسانی بهعنوان یک سیستم اجتماعی ـ سازمانی، مجموعهای از عناصر مرتبط ، متعامل ، همسو و هم افزا شامل راهبردها ، سیاستها و خط مشی ها ، اهداف، ساختارها، نقشها و مسئولیتها، منابع، شایستگیها، اطلاعات، فرآیندها، تصمیمها، کنترلها، شاخصهای عملکرد، سازوکارهای یادگیری و بهبود و توسعه و روابط آن با سایر سیستمهای سازمانی و فراسازمانی است.
استاندارد ISO 30201:2026 این نگاه را از طریق ساختار سیستم مدیریت خود تقویت میکند. این ساختار حوزههایی از جمله زمینه سازمان، خط مشی ، رهبری، برنامهریزی، پشتیبانی، عملیات، ارزیابی عملکرد و بهبود را در بر میگیرد و HRMS را بر چرخه Plan–Do–Check–Act (PDCA) و بهبود مستمر استوار میسازد.
از سوی دیگر، ادبیات جدید مدیریت منابع انسانی نیز اهمیت مطالعه HRM در قالب " سیستم ها " را بیش از پیش مورد توجه و تاکید قرار داده است .
پژوهشهای جدید، بهجای تمرکز صرف بر روابط منفرد میان یک اقدام HR و یک پیامد سازمانی، بر پیکربندی اقدامات HR، تعامل میان اجزای سیستم، سازوکارهای چندسطحی و معماری سیستمهای HRM تأکید میکنند.
بر همین اساس، اولین کنفرانس ملی سیستمهای مدیریت منابع انسانی (HRMS) و قابلیتهای سازمانی (OC) با هدف ایجاد یک بستر علمی کاربردی برای مطالعه، تحلیل، طراحی، معماری، مهندسی، استقرار، ارزیابی و بهبود سیستمهای مدیریت منابع انسانی و بررسی نقش آنها در شکلگیری و توسعه قابلیتهای سازمانی برگزار میشود.
نقطه تمرکز کنفرانس حرکت از " مدیریت فعالیتهای منابع انسانی " به سمت " معماری و مهندسی و مدیریت یک سیستم مدیریت منابع انسانی " ( به معنا و مفهوم واقعی یک سیستم مدیریتی حرفه
ای و همچنین بررسی چگونگی تبدیل عملکرد این سیستم به قابلیتهای انسانی و سازمانی است.
* رویکرد نظری کنفرانس :
" نگرش سیستمی، معماری و مهندسی سیستم به مدیریت منابع انسانی "
رویکرد نظری کنفرانس بر این فرض بنیادی استوار است که منابع انسانی را نمیتوان بهطور کامل از طریق مطالعه جداگانه و منفرد فعالیتهای HRM فهم کرد و ظرفیت های آن را شکوفا نمود بلکه باید آن را بهعنوان یک سیستم متشکل از عناصر بههمپیوسته و متعامل و همسو ، با مرز، زمینه، اهداف، ساختار، فرآیندها، ورودیها، خروجیها، پیامدها، بازخوردها و روابط درونی و بیرونی مطالعه کرد.
در این نگاه، هر یک از حوزههای HRM فقط یک " وظیفه " مستقل نیست، بلکه می تواند به عنوان یک سیستم ، زیر سیستم و یا قابلیت سیستم مدیریت منابع انسانی (HRMS) مطالعه شود
با تاکید بر اینکه روابط آن با سایر اجزای HRMS و سازمان مورد توجه قرار گیرد.
برای مثال، جذب و انتخاب کارکنان را نمیتوان فقط بهعنوان یک فرآیند استخدامی مطالعه کرد. این حوزه با برنامهریزی نیروی کار، شایستگیها، معماری مشاغل، برند کارفرما، ورود و جامعهپذیری، یادگیری، عملکرد، مسیر شغلی، دادههای منابع انسانی و حتی قابلیتهای آینده سازمان ارتباط دارد.
همین منطق درباره عملکرد، جبران خدمات، یادگیری، استعداد، جانشینپروری، فرهنگ، داده، هوش مصنوعی و تصمیمگیری منابع انسانی نیز صادق است.
بنابراین، سؤال محوری کنفرانس از
" بهترین روش انجام یک فعالیت HR چیست؟"
به سمت پرسشهای سیستمیتر مانند موارد زیر تغییر می کند :
- این فعالیت چه جایگاهی در معماری HRMS دارد؟
- با کدام اجزای دیگر سیستم تعامل دارد؟
- چه ورودیهایی دریافت و چه خروجیهایی ایجاد میکند؟
- چگونه عملکرد آن اندازهگیری و کنترل میشود؟
- چه ریسکها و فرصتهایی بر آن اثر میگذارند؟
- چگونه از طریق تعامل با سایر سیستمهای سازمانی به قابلیت سازمانی تبدیل میشود؟
- تعامل آن با سیستم های فرا سازمانی و اجتماعی اقتصادی چگونه باید باشد ؟
* مدل مفهومی کنفرانس : معماری HRMS
معماری HRMS به معنای شناخت و طراحی ساختار کلی سیستم، اجزای اصلی آن، روابط میان اجزا، مرزهای سیستم، تعاملات درونی و بیرونی، جریان اطلاعات و تصمیم، سازوکارهای حاکمیت و کنترل و ارتباط سیستم با محیط سازمانی است.
این برداشت با مفهوم معماری در استاندارد ISO/IEC/IEEE 42010:2022 نیز همراستا است که معماری را در ارتباط با ساختار و بیان معماری موجودیتهایی مانند سیستمها، سازمانها و سیستمهای سیستمها مورد توجه قرار میدهد.
از این دیدگاه ، معماری موضوعی کنفرانس را میتوان در قالب یک زنجیره مفهومی چندسطحی مشاهده کرد.
در این معماری، HRMS یک سیستم بسته و منفک از سازمان نیست؛ بلکه در تعامل مستمر با محیط سازمان، سایر سیستمهای مدیریتی و اکوسیستمهای درونسازمانی و فراسازمانی قرار دارد .
مدل مفهومی کنفرانس بر یک معماری چندسطحی یا چندلایه استوار است:
لایه یا سطح ۱ ـ زمینه و اکوسیستم سازمانی و فرا سازمانی
شامل:
- راهبرد و اهداف سازمان ، ساختار و حاکمیت ، بهره وران ، محیط اقتصادی ، اجتماعی ، فناورانه و قانونی ، بازار کار ،
- نظام آموزش عمومی ، مهارت و فنی و حرفه ای ، نظام آموزش عالی ، پژوهش و توسعه فناوری ، نظام ملی نوآوری و دیگر عوامل محیطی موثر .
استاندارد ISO 30201 : 2026 نیز سیستم HRMS را در ارتباط با زمینه سازمان و نیازها و انتظارات کارکنان و دیگر بهره مندان ( ذی نفعان ) قرار می دهد .
لایه یا سطح ۲ ـ حاکمیت و مدیریت HRMS
شامل:
اهداف و سیاست های HRM ، مدیریت ریسک ها و فرصت ها ، نقشها، مسئولیتها و اختیارات ، مشارکت کارکنان ، رهبری و تصمیم گیری
لایه یا سطح ۳ ـ معماری و زیرسیستمهای HRMS
این لایه هسته موضوعی کنفرانس را تشکیل میدهد و هفت حوزه اصلی را در بر میگیرد:
یک - سیستم های مدیریت استراتژیک منابع انسانی
دو - سیستم های مدیریت تامین ، به کارگیری و چرخه عمر سرمایه انسانی
سه - سیستم های مدیریت شایستگی ، استعداد ، یادگیری و دانش سرمایه انسانی
چهار - سیستم های مدیریت عملکرد ، بهره وری و جبران خدمات
پنج - سیستم های مدیریت فرهنگ و رفتار سازمانی ، روان شناسی صنعتی و سازمانی
شش - سیستم های هوش مصنوعی ، مدیریت اطلاعات منابع انسانی ، تحلیل داده
هفت - سیستم های مدیریت تصمیم گیری منابع انسانی
Human Capital Acquisition, Deployment & Lifecycle Management Systems
Competency, Talent, Learning & Knowledge Management Systems
Performance, Productivity & Reward Management Systems
Organizational Culture & Behavior Management Systems
HR Information, Data, Analytics & AI Systems
Human Resources Decision-Making Systems
این هفت حوزه در کنار یکدیگر یک شبکه از زیرسیستمهای مرتبط HRMS را تشکیل میدهند .
لایه یا سطح ۴ ـ فرآیندها و عملیات - زیر سیستم های عملیاتی HRMS
در این سطح، فرآیندهای 13 گانه منابع انسانی و در واقع زیر سیستم های عملیاتی منابع انسانی ، مانند
فرایند یا زیر سیستم مدیریت جذب و انتخاب ، فرایند یا زیر سیستم مدیریت ورود و جامعه پذیری ،
فرایند یا زیر سیستم مدیریت آموزش و یادگیری و توسعه و دیگر موارد به عنوان زیر سیستم های متعامل HRMS می باشند .
لایه یا سطح ۵ ـ قابلیتهای انسانی
خروجی HRMS صرفاً انجامشدن فرآیندهای HR نیست؛ بلکه یکی از پیامدهای مورد انتظار آن ایجاد و توسعه قابلیتها و توانش هایی مانند:
دانش ، مهارت ، شایستگی ، یادگیری ، تفکر ، خلاقیت ، حل مسئله ، رهبری و تصمیم گیری و دیگر قابلیت های شناختی و رفتاری می باشد .
لایه یا سطح ۶ ـ قابلیتهای سازمانی
در این سطح ، مسئله اصلی کنفرانس بررسی این است که چگونه قابلیتهای انسانی از طریق ساختارها، فرآیندها، فناوری، فرهنگ، رهبری، دانش و تعاملات سازمانی
به قابلیتها و توانش های سازمانی تبدیل میشوند.
بنابراین، قابلیت سازمانی در این کنفرانس یک مفهوم صرفاً نتیجهای یا نتیجه ای نیست بلکه پیوند مفهومی میان سیستم HRM و عملکرد و توانش های سازمانی است .
معماری محورهای هشت گانه کنفرانس بر اساس این ساختار سیستمی مبتنی می باشد .
رویکرد ویژه کنفرانس: ISO 30201:2026
استاندارد ISO 30201:2026 — Human resources management systems — Requirements رویکرد ویژه و محور مرجع این کنفرانس است.
این استاندارد توسط ISO/TC 260 Human resource management تدوین شده و در 22 ژوئن 2026 بهعنوان استاندارد بینالمللی منتشر شده است.
اهمیت ISO 30201:2026 برای این کنفرانس در این است که HRM را در قالب یک سیستم مدیریت استاندارد ( Management System ) تخصصی حرفه ای
صورتبندی میکند.
این استاندارد، HRMS را سیستمی برای مدیریت منابع انسانی میداند که باید بتواند:
- ارزش برای بهره وران ایجاد کند؛
- جذب، توسعه و بهکارگیری کارکنان را در قالب یک سیستم مدیریت کند؛
- با نظام مدیریت کلی سازمان یکپارچه شود؛
- ریسکها و فرصتها را مورد توجه قرار دهد؛
- دستیابی به اهداف سازمانی را پشتیبانی کند؛
- نیازهای کارکنان و کارفرمایان را مورد توجه قرار دهد؛
- و بر دانش، مهارتها و تواناییهای جمعی نیروی کار، یعنی سرمایه انسانی، اثر مثبت بگذارد.
ازاینرو، ISO 30201:2026 در این کنفرانس صرفاً بهعنوان موضوع یک محور یا مجموعهای از الزامات فنی مورد بررسی قرار نمیگیرد؛ بلکه بهعنوان
یک نقطه مرجع برای بازاندیشی معماری، طراحی، استقرار، ارزیابی و بهبود HRMS مورد استفاده قرار میگیرد.
در نتیجه، مقالات و مطالعات موردی کنفرانس میتوانند ISO 30201:2026 را از جنبه هایی مانند :
- نظریه و مبانی HRMS
- معماری HRMS
- طراحی و مهندسی سیستم
- تحلیل شکاف و آمادگی سازمان
- استقرار و پیادهسازی
- یکپارچهسازی با سایر سیستمهای مدیریتی
- مدیریت ریسکها و فرصتها
- اندازهگیری و ارزیابی عملکرد
- داده و تحلیل منابع انسانی
- هوش مصنوعی
- تصمیمگیری
- توسعه قابلیتهای انسانی
- توسعه قابلیتهای سازمانی
- و بهبود مستمر HRMS
مورد بررسی قرار دهند.
بر این اساس، معماری علمی کنفرانس را میتوان در یک گزاره فشرده چنین بیان کرد:
مدیریت منابع انسانی بهمثابه سیستم مدیریت : معماری HRMS : زیرسیستمهای یکپارچه HRMS : قابلیتهای انسانی : قابلیتهای سازمانی : ارزش سازمانی و بهره وران
این منطق، بنیان نظری ارتباط میان هشت محور کنفرانس را تشکیل میدهد و موجب میشود محورها مجموعهای از موضوعات پراکنده HR نباشند، بلکه اجزای یک معماری موضوعی یکپارچه برای مطالعه سیستم مدیریت منابع انسانی و نقش آن در ایجاد قابلیتهای سازمانی تلقی شوند.
دکتر مهدی گلستان دبیر علمی کنفرانس
شهریور 1405
-
1 - سیستم های مدیریت راهبردی منابع انسانی
-
2 - سیستم های مدیریت تامین ، به کارگیری و چرخه عمر سرمایه انسانی
-
3 - سیستم های مدیریت شایستگی ، استعداد ، یادگیری و دانش سرمایه های انسانی
-
4 - سیستم های مدیریت عملکرد و بهره وری ، جبران خدمات
-
5 - سیستم های مدیریت فرهنگ و رفتار سازمانی ، روان شناسی صنعتی و سازمانی
-
6 - سیستم های مدیریت هوش مصنوعی در HRMS ، سیستم های مدیریت فناوری های اطلاعاتی منابع انسانی
-
7 - سیستم های مدیریت تصمیم گیری HRM
-
8 - استاندارد بین المللی ISO 30201 : 2026 - سیستم HRM ، دیگر استانداردهای HR ، اکوسیستم های سازمانی و فراسازمانی